Wat vooraf ging

Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid is de digitale opvolger van het “Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid”, waarvan de laatste editie verscheen in 2011. Aanleiding voor het Compendium was een aantal (bijna-)calamiteiten met bouwconstructies aan het einde van de vorige en het begin van deze eeuw. Velen in de bouwwereld staan ze in het geheugen gegrift: de instorting van vijf balkons in Maastricht, het bezwijken van een parkeerdak in Tiel, de ontruiming van het Bos- en Lommerplein in Amsterdam, instorting van meerdere industriegebouwen na zware sneeuwval in november 2005, het tribunedak van het voetbalstadion in Enschede en – meer recent – de gedeeltelijke instorting van een parkeergarage in aanbouw op Eindhoven Airport.

Calamiteiten met bouwconstructies staan velen in het geheugen gegrift!

We kunnen de lijst moeiteloos uitbreiden! Stuk voor stuk signalen dat de constructieve veiligheid onvoldoende is geborgd. Analyses wijzen uit dat er zelden maar één schuldige is aan te wijzen. Oorzaken blijken vaak een optelsom van tekortkomingen van meerdere betrokken partijen in meerdere fasen van het ontwerp- en bouwproces. Kortom: constructieve veiligheid is een ketenverantwoordelijkheid!

Van Compendium naar Kennisportaal

Een rondje langs de velden leert dat het Compendium anno 2018 zorgt voor meer structurele aandacht voor constructieve veiligheid, maar ook dat de problematiek nog steeds zeer actueel is. Daarnaast neemt de digitalisering van het ontwerp- en bouwproces een hoge vlucht. De toepassing van BIM leidt tot verschuivingen in taken en verantwoordelijkheden, mogelijk óók op het terrein van constructieve veiligheid. Een ander aspect van digitalisering is, dat jonge professionals geen informatie meer uit boekjes halen, maar van het internet. Dit zijn voor een aantal partners – (overheids)opdrachtgevers, ingenieursbureaus, bouwbedrijven, kennisinstellingen – aanleidingen om dit Kennisportaal te lanceren.

Participanten en contractvormen

Bij de borging spelen veel verschillende participanten in het bouwproces een rol. Dit kennisportaal bevat aanbevelingen voor al die participanten. Complicatie is daarbij dat ‘het’ bouwproces niet bestaat. De bedrijfstak bouw beschikt over een rijk palet aan bouworganisatie- en contractvormen, waarin verantwoordelijkheden, aansprakelijkheden en risico’s telkens weer op een andere manier zijn verdeeld. In het ‘traditionele’ bouwproces draagt de opdrachtgever de verantwoordelijkheid voor het ontwerp en de aannemer voor de uitvoering. Bij geïntegreerde contractvormen nemen aanbieders ook ontwerpverantwoordelijkheid op zich. Steeds vaker zijn ze ook verantwoordelijk voor het onderhoud voor een bepaalde periode.

Ondanks de grote verscheidenheid aan contractvormen zijn er grote overeenkomsten. Om tot een bouwwerk te komen dat het beoogde gebruik optimaal faciliteert, moeten ieder project in grote lijnen dezelfde stappen doorlopen. Er is altijd een programma van eisen of vraagspecificatie nodig. Participanten moeten altijd een ontwerp maken, dat ze vervolgens altijd in detail moeten uitwerken en specificeren. Er is altijd een omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit nodig. Uitvoerende bedrijven moeten altijd materialen en componenten inkopen, die ze op de bouwplaats altijd moeten ‘samensmeden’ tot een bouwwerk. In ieder project moeten in grote lijnen dezelfde acties de constructieve veiligheid borgen. Ongeacht de contractvorm. Wat per contractvorm kan verschillen, is de verdeling van de verantwoordelijkheid voor die acties over de betrokken participanten of bouwpartners. De borgingsacties vindt u in dit Kennisportaal. Beschrijvingen van de verschillen in de verdeling van verantwoordelijkheden bij verschillende contractvormen vindt u in de documenten “Constructieve veiligheid bij verschillende contractvormen” en Verantwoordelijkheidsmatrix.

Hoe werkt het?

  1. De borgingsacties zijn gerangschikt volgens de fasen die in ieder bouwproject zijn te herkennen: Initiatief, Ontwerp, Aanvraag en verlening omgevingsvergunning, Uitvoeringsgereed Ontwerp (detailengineering), Uitvoering en Gebruik. Wanneer u de site opent of op de knop ‘Fasen’ klikt, komt u direct op de pagina waar u een fase kunt kiezen.
    (NB: sommige sectoren, zoals de spoorsector, kennen afwijkende faseringen met afwijkende fasenamen; de borgingsacties zullen echter herkenbaar en toepasbaar zijn voor deze sectoren).
  2. Kies de fase die voor u van toepassing is. Naast een korte beschrijving van de fase en de belangrijkste risico’s m.b.t. constructieve veiligheid treft u de lijst met borgingsacties voor deze fase.
  3. Kies een borgingsactie. Nu verschijnt de tekst van de borgingsactie op uw scherm. U ziet hier ook voor welke bouwpartners (‘rollen’) deze actie relevant is.
  4. Klik op de knop “Lees meer”. U komt nu op een pagina met nadere informatie over de betreffende borgingsactie.
  5. Met de gele pijlen links- en rechtsboven bladert u door de borgingsacties van deze fase. U kunt ook direct een andere borgingsactie kiezen in het menu aan de rechterkant van de pagina.
  6. Wilt u terug naar de startpagina? Klik dan op het logo van het Kennisportaal linksboven op het scherm of op de knop ‘Fasen’.

Via het zoekscherm onderaan iedere pagina kunt u gericht zoeken naar borgingsacties die voor u relevant zijn. Via dropdown menu’s kunt u filteren op fasen en rollen. Daarnaast kunt u op trefwoorden zoeken.

Colofon

Werkgroep / redactiecommissie

De werkgroep die verantwoordelijk is voor de opzet en het beheer van het Kennisportaal Constructieve Veiligheid, bestaat uit de volgende personen.

  • Fred van Baalen, Movares
  • Dick Bezemer, Gemeente Rotterdam / Centraal Overleg Bouwconstructies (COBc)
  • Jeroen Coenders, White Lioness technologies
  • Dieter van Delft, ProRail
  • Hans Foks, Vuurrood BV, ontwikkelaar website
  • Jurgen Hielema, Rijksvastgoedbedrijf
  • Joop van Leeuwen, Gemeente Almere / Centraal Overleg Bouwconstructies (COBc) *
  • Jan Luijten, Branchegroep TIS
  • Frank Maatje, Vereniging Bouwen met Staal / Betonvereniging
  • Erik Middelkoop, RoyalHaskoningDHV *
  • Peter Nuiten, Vereniging van gecertificeerde BetonReparatiebnedrijven (VBR)
  • Herman Oogink, SCIA Nederland BV
  • Cees Orij, Rijkswaterstaat
  • Jos Rooijakkers, Branchegroep TIS
  • Ger Schmitz, IV-Groep
  • Dik Spekkink, redactie *
  • René Sterken, BAM *
  • Dick Stoelhorst, voorzitter *
  • Marc Unger, Schiphol Amsterdam Airport
  • Wouter Visser, IV-Groep *

De werkgroep blijft na de lancering  als redactiecommissie nauw betrokken bij het Kennisportaal. De met * aangeduide personen werkten ook al mee aan het Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid. Daarnaast leverden de volgende personen bijdragen aan het Compendium:

  • Sjoerd Backx, VROM Inspectie
  • Bob Gieskens, Bouwend Nederland
  • Jan Gijsbers, TNO
  • Ad Heeman, Rijksgebouwendienst
  • Hans Ketel, CAE Nederland bv / VNConstructeurs
  • Erik Kool, VROM Inspectie
  • Gert-Jan van Leeuwen, Vereniging BWT Nederland
  • Sipke van Manen, Rijkswaterstaat
  • Marco Roosen, Rijkswaterstaat
  • Remco Wiltjer. IMd Raadgevende Ingenieurs / VNConstructeurs / NLingenieurs

Afbeeldingen en documenten

Afbeeldingen op dit Kennisportaal zijn ter beschikking gesteld door onder meer:

AECOM | BAM Advies & Engineering | BAS bvba | Building SRO | Estra Engenharia Ltda | Evolve One | Ingenieursbureau Stendess | IRI (Infrastructural Risk Inspections) | IV-Groep | Moss bvba | Mouton | Pell Frischmann | ProRail | Van Rossum Raadgevende Ingenieurs | RoyalHaskoningDHV | SCIA Nederland BV | Spekkink C&R | Vuurrood BV | Michael Twilhaar (cartoons) | Intron | Adviesbureau Hageman

Versiebeheer

Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid is de digitale opvolger van het Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid, editie 2011. Het Kennisportaal kent geen edities, maar is een ‘levende’ website, die updates krijgt zodra nieuwe inzichten of ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. De redactie komt periodiek bijeen om het proces te begeleiden. Aanleidingen voor updates kunt u als gebruiker van het Kennisportaal ook zelf aandragen; redactie en redactiecommissie houden zich sterk aanbevolen voor suggesties voor aanpassingen en aanvullingen! Mail uw bijdragen naar info@kpcv.nl.